Tại sao bạn lại bị tăng men gan?

Tăng men gan là kết quả dễ dàng nhận ra mỗi khi người bệnh nhận kết quả xét nghiệm máu. Vậy dấu hiệu và nguyên nhân nào gây ra tình trạng này, bạn đọc hãy tìm hiểu qua bài viết sau.

Dấu hiệu tăng men gan trong kết quả xét nghiệm máu.

Gan là tạng lớn nhất của cơ thể, đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng, đặc biệt là nhiệm vụ chuyển hóa các chất. Để thực hiện các chức năng này, mỗi tế bào gan đều chứa các men hay còn gọi là enzym, tiết vào máu hàng ngày với lượng vừa đủ,ổn định, đây chính là chỉ số bình thường mỗi khi người bệnh xét nghiệm máu.   

Khi xuất hiện dấu hiệu tổn thương hay viêm gan, các tế bào gan bị phá huỷ hàng loạt dẫn đến sự giải phóng ồ ạt men gan không kiểm soát vào trong máu dẫn đến tình trạng tăng men gan. Sự phá huỷ càng trầm trọng, men gan tăng càng cao.

Lấy mẫu máu xét nghiệm ở Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.

Sau đây là 4 loại enzym là dấu hiệu tăng men gan phổ biến trong các kết quả xét nghiệm máu:

  • Alanine transaminase (ALT) là men trong bào tương, hiện diện chủ yếu ở tế bào gan, chỉ một số ít trong tế bào cơ vân và tim. Vì vậy sự tăng ALT đặc hiệu cho tổn thương tế bào gan hơn so với AST. ALT là một men xúc tác phản ứng transamination chuyển nhóm amino từ Alanine sang alpha-ketoglutarate tạo thành sản phẩm Glutamate và Pyruvate. Alanine là một acid amin giữ vai trò quan trọng trong chu trình glucose-alanine giữa gan và mô cơ. Năng lượng từ các phản ứng này được dành cho sự co cơ.
  • Aspartate transaminase (AST) là một enzyme ở bào tương và ty thể, hiện diện ở tế bào gan, tim, cơ vân, thận, não và tụy. AST là một men xúc tác trong phản ứng giữa aspartate và alpha-ketoglutarate tạo thành oxaloacetate và glutamate.
  • Alkaline phosphatase (ALP): hay còn gọi là phosphatase kiềm, thuộc nhóm enzym chuyển hóa kẽm. Chất này tăng khi có tình trạng tổn thương gan có ứ mật. Ngoài ra, người nữ giới trên 60 tuổi, nồng độ ALP có thể cao hơn bình thường do vấn đề sinh lý.
  • Gamma-glutamyl transpeptidase (GGT): là men trong tế bào thành của ống mật.khi gan bị tổn thương, GGT thường là men gan trong máu tăng đầu tiên. Đặc biệt trong các trường hợp tắc ống mật do khối u hay sỏi mật. GGT cũng tăng trong các trường hợp người nghiện rượu lâu ngày.

Nguyên nhân gây ra tăng men gan

Rất nhiều hoàn cảnh đa dạng và bệnh tật có thể làm tăng men gan. Thông thường tăng men gan gợi ý cho các bác sĩ về tình trạng các tế bào gan đang bị phá hủy nghiêm trọng chứ không biểu thị khả năng hoạt động của gan.

Minh họa: vị trí gan trong cơ thể.

Nhiều bệnh nhân xơ gan, chức năng gan suy giảm, các kết quả xét nghiệm men gan không hề tăng, thậm chí bình thường. Nguyên nhân là do các tế bào gan đa phần bị xơ hoá, mấtchức năng và không thể tiết các loại men gan.

Bác sĩ sẽ quyết định các nguyên nhân cụ thể gây lên tình trạng này bằng cách tìm hiểu về lịch sử dùng thuốc, các dấu hiệu, triệu chứng của bệnh; ngoài ra các xét nghiệm và các phương pháp chẩn đoán khác cũng được tiến hành.

Các nguyên nhân thường gặp làm tăng men gan như:

  • Sử dụng các thuốc không hợp lý: người bệnh tự ý sử dụng các thuốc không theo chỉ định của bác sĩ. Ví dụ: người bệnh tự ý mua các thuốc hạ sốt, giảm đau đều cùng chứa thành phần Paracetamol dẫn đến quá liều dược chất này, gây hoại tử gan nghiêm trọng, men gan tăng gấp hàng chục lần bình thường trong kết quả xét nghiệm. Ngoài ra, các thuốc cũng có thể gây tăng men gan như: các thuốc nhóm statin kiểm soát lượng cholesterol, một số thuốc chống vi khuẩn lao, thuốc chống trầm cảm hay các một số nhóm kháng sinh…
  • Uống rượu bia không kiểm soát: sử dụng rượu bia vượt quá khả năng của gan dẫn đến các bệnh như gan nhiễm mỡ, xơ gan, viêm gan. .. Người nghiện rượu lâu ngày có chỉ số GGT tăng rất cao, gấp từ 5-10 lần ngưỡng bình thường.
  • Các bệnh truyền nhiễm: như sốt xuất huyết, sốt rét, sởi… Khi điều trị khỏi các bệnh này hoàn toàn, men gan lại trở về bình thường.
  • Các bệnh lý viêm gan do virus: viêm gan virus A, B, C, D, E gây ra viêm gan cấp và mạn tính, men gan ALT, AST tăng rất cao.

Nguyên nhân tăng men gan thường gặp.

  • Các bệnh lý đường mật: tình trạng viêm đường mật, viêm túi mật, sỏi mật… làm tổn thương gan và làm tăng men gan.
  • Các bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu: nguyên nhân do tình trạng béo phì, đái tháo đường,

Nguyên nhân do chế độ ăn uống: người bệnh ăn phải các loại thực phẩm chứa độc tố, tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, các chất bảo quản nguy hại… đều dẫn tới tăng men gan.

Người bệnh khi thấy mình bị tăng men gan, việc quan trọng nhất là phải tìm ra căn nguyên gây bệnh và điều trị tận gốc mới hết bệnh. Phần lớn các ca bệnh, men gan sẽ chỉ tăng nhẹ và tạm thời. Sau khi tìm ra được nguyên nhân, men gan sẽ nhanh chóng trở về bình thường khi điều trị.