Cẩn thận với bệnh quai bị ở người lớn

Bệnh quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus quai bị gây ra làm sưng to tuyến mang tai. Nếu không điều trị đúng và kịp thời sẽ dẫn tới hậu quả nghiêm trọng, thậm chí tử vong cho người bệnh. Người lớn tuy có tỉ lệ mắc bệnh thấp hơn trẻ em, nhưng lại dễ để lại những biến chứng xấu hơn. Cùng tìm hiểu để có cách phòng – chữa bệnh quai bị hiệu quả nhé!

Bệnh quai bị là gì?

can-than-voi-benh-quai-bi-o-nguoi-lon01

Quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus quai bị (thuộc họ paramyxovirus) gây ra. Virus xâm nhập đường hô hấp trên, theo đường máu đến tuyến nước bọt, tinh hoàn, buồng trứng, tuy tạng và thậm chí lên cả màng não, dẫn tới viêm màng não trong trường hợp bệnh nặng.

Bệnh rất dễ lây truyền qua đường hô hấp, thường gặp nhất ở trẻ em từ 5 – 14 tuổi do hệ hô hấp còn non yếu ở trẻ dễ bị virus xâm nhập. Tuy nhiên, bệnh vẫn xảy ra ở người lớn khi đã trưởng thành và có thể có những biến chứng nguy hiểm hơn trong tương lai.

Mùa đông – xuân là thời điểm bệnh rất dễ bùng phát nhất. Vì vậy, trong những ngày đầu đông này, tất cả mọi người nên chú ý giữ gìn sức khỏe để tránh những bệnh truyền nhiễm như quai bị này.

Triệu chứng bệnh quai bị

Thông thường, thời gian ủ bệnh trung bình là 18 – 21 ngày trước khi bệnh quai bị chính thức bùng phát trong cơ thể con người.

Trong gian đoạn khởi phát (24- 48 giờ đầu tiên), người bệnh sẽ có cảm giác sốt nhẹ đột ngột, đau cổ họng, mệt mỏi, chán ăn, khó nhai, đau góc hàm.

can-than-voi-benh-quai-bi-o-nguoi-lon02

Tới giai đoạn toàn phát, bệnh nhân sẽ có những triệu chứng sau:

  • Tuyến mang tai sưng to dần trong khoảng 3 ngày đầu của giai đoạn. Bệnh nhân có thể sưng 1 hoặc cả 2 bên mang tai nhưng không sưng đồng thời cùng một lúc. Vùng sưng thường lan đến má, dưới hàm, đẩy lên tai và ra ngoài, nhưng cũng có khi lan đến ngực gây phù trước xương ức.
  • Khó nói, khó nuốt, thậm chí phù thanh môn gây khó thở. Triệu chứng có thể kéo dài trong khoảng 10 ngày. Tuy nhiên không phải ai cũng có biểu hiện của triệu chứng này rõ ràng, bởi thế nhiều người mang bệnh dễ dàng lây bệnh cho người xung quanh mà không hề biết.
  • Có thể viêm tinh hoàn ở nam giới: Sau khi sưng tuyến mang tai 5 – 10 ngày, người bệnh sẽ có triệu chứng hậu phát này. Biểu hiện đầu tiên là bệnh nhân sốt trở lại 39 – 40 độ, mê sảng và trằn trọc. Tinh hoàn sưng to, đau, tẩy đỏ. Trường hợp nếu cả 2 bên tinh hoàn đều bị sưng thì rất dễ bị vô sinh. Ở nữ giới, người bệnh có thể bị viêm buồng trứng. Bên cạnh đó, hiện tượng này lại là triệu chứng tiền phát của bệnh, vậy nên nếu cảm thấy có biểu hiện phải đi khám để chẩn đoán sớm quai bị.

Hậu quả khôn lường của bệnh quai bị

Bệnh quai bị ở người lớn thường nặng và có những biến chứng nguy hiểm hơn ở trẻ nhỏ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể bị các biến chứng như: viêm tinh hoàn và mào tinh hoàn, viêm buồng trứng, viêm tụy, nhồi máu phổi,… Phụ nữ trong 3 tháng đầu thai kì nếu mắc quai bị có thể sảy thai hoặc sinh con ra dị dạng, còn trong 3 tháng cuối rất dễ sinh non hoặc thai chết lưu.

Viêm teo tinh hoàn ở nam giới và suy buồng trứng ở nữ giới là những biến chứng nghiêm trọng, để lại hậu quả nặng nề nhất, ảnh hưởng tới sức khỏe và tương lai giống nòi. Vì vậy, người mắc bệnh quai bị cần được phát hiện sớm và điều trị tích cực, kịp thời, có chế độ kiêng hợp lý để không xảy ra những hậu quả nghiêm trọng.

Định hướng điều trị bệnh quai bị

Hiện tại Y học chưa có thuốc đặc trị bệnh quai bị, chỉ có thể tập trung điều trị triệu chứng nhằm tăng sức đề kháng và hệ miễn dịch. Đối với bệnh nhân, nên cách ly 2 tuần kể từ giai đoạn khởi phát bệnh, chú ý vệ sinh răng miệng, giữ ấm vùng sưng, giảm đau toàn thân tại chỗ và dùng thuốc giảm đau paracetamol.

can-than-voi-benh-quai-bi-o-nguoi-lon03

Về chế độ ăn uống, nên ăn những thực phẩm dễ tiêu hóa, lỏng, mềm, dễ nuốt; uống nhiều nước là biện pháp giúp giảm sưng hiệu quả tuy nhiên cần tránh nước trái cây có vị chua; hạn chế đồ nếp như xôi, bánh chứng;…

Về chế độ sinh hoạt, người bệnh tuyệt đối kiêng tắm nước lạnh, chỉ nên tắm nước ấm và không ngâm mình quá lâu trong nước; giữ gìn vệ sinh cá nhân; kiêng ra gió để tránh tái phát, làm vùng sưng to hơn hay lây lan mầm bệnh cho những người xung quanh.

Đối với nam giới bị viêm tinh hoàn, cần mặc quần nâng tinh hoàn để đỡ căng và đau. Nếu tình trạng nặng, cần đến bác sĩ khám và được uống thuốc giảm đau chống viêm hoặc rạch dải ép túi tinh để giải phóng tinh hoàn, ngăn ngừa nguy cơ teo tinh hoàn thứ cấp.

Phương pháp phòng bệnh quai bị

can-than-voi-benh-quai-bi-o-nguoi-lon04

Miễn dịch chủ động

Tất cả mọi người đều cần phải tiêm vacxin phòng quai bị. Trẻ từ 12 tháng tuổi đã có thể tiêm phòng quai bị. Tuy nhiên cần lưu ý không tiêm vacxin với những trường hợp như:

  • Người đang ốm sốt
  • Người đang uống thuốc giảm miễn dịch
  • Phụ nữ đang mang thai
  • Người mắc bệnh về máu, đang xạ trị.

Ngoài ra, nên đi tiêm phòng tại các cơ sở y tế và bác sĩ có uy tín bởi có những trường hợp vẫn mắc bệnh dù đã tiêm phòng do chất lượng thuốc hay kỹ thuật tiêm,…

Miễn dịch thụ động

Cách tốt nhất để phòng bệnh là cách ly với người bệnh. Trong gia đình có người mắc bệnh, nếu phải tiếp xúc cần đeo khẩu trang y tế và tuyệt đối không dùng chung vật dụng cá nhân. Đối với người vô tình tiếp xúc với virus gây bệnh như tiếp xúc với nước bọt người bệnh, dùng chung đồ với người bệnh,… nên đi tiêm thuốc miễn dịch thụ động globulin.