Bong gân khớp cổ chân và cách xử trí

Bong gân khớp cổ chân là hiện tượng các dây chằng xung quanh khớp cổ chân bị giãn quá mức, dẫn đến bị rách một phần hoặc toàn bộ dây chằng dưới tác động của lực chấn thương. Bài viết này sẽ cung cấp các thông tin cụ thể về bong gân khớp cổ chân và cách xử lý.

Bong gân khớp cổ chân là hiện tượng các dây chằng xung quanh khớp cổ chân bị giãn quá mức, dẫn đến bị rách một phần hoặc toàn bộ dây chằng dưới tác động của lực chấn thương. Bong gân khớp cổ chân có thể gặp ở mọi lứa tuổi với mức độ tổn thương từ nhẹ đến nặng, tùy thuộc mức độ tổn thương dây chằng.

bong-gan-khop-co-chan-va-cach-xu-tri-1

Phần lớn các trường hợp bong gân khớp cổ chân thường gặp ở mức độ nhẹ và người bệnh có thể tự điều trị tại nhà bằng cách chườm đá, nghỉ ngơi, hạn chế đi lại. Tuy nhiên, nếu ở mức độ vừa và nặng thì bắt buộc phải đến bệnh viện khám và điều trị kịp thời, nếu người bệnh đến viện muộn hoặc điều trị không đúng sẽ dẫn đến tình trạng bong gân mạn tính với các triệu chứng sưng, đau dai dẳng khớp cổ chân, khớp lỏng, dễ chấn thương tái phát, ảnh hưởng rất lớn đến lao động và sinh hoạt.

Nguyên nhân bong gân khớp cổ chân là do cổ chân bị xoắn vặn đột ngột, gặp trong các tình huống chấn thương như đi bộ hoặc tập thể dục trên nền đất mấp mô; ngã cao bàn chân tiếp đất; chơi các môn thể thao có động tác cắt hoặc lăn và xoắn chân; chạy bộ đường dài, chơi bóng rổ, quần vợt, bóng đá…; tai nạn giao thông; sụt chân xuống hố.

Dấu hiệu nhận biết

Ngay sau chấn thương, khớp cổ chân sẽ bị đau kèm theo sưng nề, bầm tím, căng mọng, giảm hoặc bị mất vận động. Khi tình trạng cấp tính qua đi, quá trình thăm khám lâm sàng có thể thấy khớp cổ chân mất vững.

Nếu bị bong gân mức độ nặng, người bệnh có thể nghe thấy tiếng “rắc” khi chấn thương, sau đó bị mất cơ năng cổ chân giống gãy xương.

Phân độ dựa trên mức độ tổn thương dây chằng

bong-gan-khop-co-chan-va-cach-xu-tri-2

Độ 1 (mức độ nhẹ): Các dây chằng bị kéo giãn nhẹ, tổn thương ở mức độ vi thể trên các sợi xơ với biểu hiện sưng nề nhẹ quanh mắt cá chân.

Độ 2 (mức độ trung bình): Đứt một phần dây chằng. Sưng nề mức độ vừa phải quanh khớp cổ chân, có cảm giác mất vững khớp cổ chân khi khám.

Độ 3 (mức độ nặng): Đứt hoàn toàn dây chằng. Bị sưng nề, bầm tím toàn bộ khớp cổ chân. Khi thăm khám thấy khớp cổ chân mất vững rõ.

Điều trị tại nhà

Đối với trường hợp bong gân mức độ nhe,̣ bệnh nhân có thể tự điều trị tại nhà bằng các cách sau:

– Nghỉ ngơi, không đi lại trên chân bị chấn thương

– Chườm đá tại vị trí sưng nề, mỗi lần chườm 20-30 phút, mỗi ngày chườm 3-4 lần.  Lưu ý không được đặt đá trực tiếp lên da mà túi đá chườm qua lớp vải khăn.

– Dùng băng chun băng ép nhẹ xung quanh khớp cổ chân.

– Kê cao chân trong vòng 48 giờ đầu, nên kê chân cao hơn mức tim.

– Dùng thuốc giảm đau, chống viêm, giảm phù nề.

Trường hợp nào cần đến bệnh viện?

bong-gan-khop-co-chan-va-cach-xu-tri-3

Những trường hợp bong gân mức độ vừa và nặng (khớp cổ chân bị sưng nề nhiều, mất vững, mất vận động) thì ngoài việc giảm đau, chườm đá, kê cao chân còn phải bất động.

Bất động bằng bó bột từ 1/3 trên cẳng chân xuống bàn ngón chân trong thời gian tối thiểu 3 tuần. Sau bó bột là giai đoạn tập luyện.

Trường hợp cần phẫu thuật

Các trường hợp bong gân rất hiếm khi phải phẫu thuật. Phẫu thuật thường được chỉ định cho những bong gân mức độ nặng, khi việc điều trị bảo tồn không hiệu quả, khớp cổ chân mất vững. Có thể phẫu thuật bằng phương pháp nội soi.

Các biến chứng có thể gặp

Phần lớn những người bị bong gân khớp cổ chân, nếu được điều trị đúng, có kết quả tốt, khớp cổ chân trở lại cơ năng như bình thường. Tập luyện sau khi bó bột có vai trò quan trọng trong phục hồi chức năng khớp. Nếu việc tập luyện không tốt thường sẽ dẫn đến cứng khớp, đau dai dẳng quanh khớp và dễ chấn thương tái diễn.